Antalya Müzesi: Heykel Koleksiyonu ve Tarihçesi

Antalya Müzesi, Akdeniz'in en zengin arkeoloji koleksiyonlarından birine ev sahipliği yapar. Müze, Antalya ve çevresindeki antik kentlerden çıkarılan eserleri korumak amacıyla 1922 yılında kuruldu. Koleksiyonunda ağırlıklı olarak Likya, Pamfilya ve Pisidya uygarlıklarına ait yüz bine yakın eser bulunur. Mermer heykellerin büyük bölümü ise Perge antik kenti kazılarından gelir. Müze, 1988'de Avrupa Konseyi Yılın Müzesi Özel Ödülü'ne değer görüldü; 2012, 2014 ve 2015 yıllarında da mükemmellik sertifikası kazandı.

Müzenin Kuruluş Hikayesi

I. Dünya Savaşı'nın ardından Antalya ve çevresi İtalyan güçleri tarafından işgal edildi. 1919'da İtalyan işgal kuvvetleriyle birlikte gelen arkeologlar, yörede buldukları antik kitabe ve heykelleri toplayarak İtalyan Konsolosluğu'na taşımaya başladı. Antalya Lisesi'nde öğretmenlik yapan Süleyman Fikri Bey, bu duruma engel olmak için Mutasarrıflığa başvurarak Fahrî Eski Eserler Müdürü olarak görevlendirildi. Kaleiçi'ndeki terk edilmiş Bayraktar Baba mescidini düzenleyen Süleyman Fikri Bey, eski eserleri burada toplamaya başladı ve böylece müzenin temeli atıldı.

İtalyanların Antalya'yı terk etmesinin ardından, konsoloslukta biriktirdikleri eserler Kaleiçi'ndeki mekana nakledildi. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Rum halkın kentten ayrılmasıyla boşalan Panayia Kilisesi, eserlerin yeni mekanı oldu ve 1922'de Antalya Müzesi gerçek anlamda bu binada oluşturuldu. Süleyman Fikri Bey, 1923'te müzenin resmi memuru, 1924'te ise müdürü oldu ve 1941'de emekli olana kadar bu görevi sürdürdü.

Yivli Minare Camii'nden Modern Binaya

Müze, 1937 yılında Yivli Minare Camii'ne taşındı ve 35 yıl boyunca bu yapıda hizmet verdi. Perge antik kentinde 1946'da başlayan kazılarda çıkarılan heykel ve lahitler müzenin bahçesini doldurunca yeni bir bina ihtiyacı doğdu. 1964 yılında Bayındırlık Bakanlığı tarafından ulusal bir mimari proje yarışması açıldı ve Doğan Tekeli, Sami Sisa ile Metin Hepgüler'in hazırladığı proje birinci seçildi.

Müze, Konyaaltı ilçesindeki yeni binasına 1972'de taşındı ve 25 Kasım 1972'de hizmete açıldı. Bu bina, Türkiye'nin yarışma projesiyle yapılan ilk müze binası olma özelliğini taşıyordu. Yarı açık bir avlu etrafında toplanan yapıda sergi salonlarının yanı sıra kütüphane, konferans salonu, amfi ve sanat galerisi bulunuyordu. Girişteki seramik panolar ise Antalyalı sanatçı Tufan Dağıstanlı'nın eseriydi; bir panoda Kaleiçi'nin minyatürü, diğerinde ise Antalya çevresindeki antik kentler betimlenmişti.

Heykel Koleksiyonu ve Dansöz Heykeli

Müzenin en ünlü eseri, 1981 yılında Perge kazılarında bulunan Dansöz Heykeli'dir. Vücudunun çıplak alanlarında beyaz mermer, giysili kısımlarında ve saçlarında koyu renk mermer kullanılan bu heykel, dünyada bir benzeri daha bulunmayan 2 metre 25 santimetre boyundadır. Dansöz Heykeli, müzenin simgesi haline gelmiştir.

Perge'den çıkarılan bir diğer önemli eser ise Yorgun Herkül heykelidir. Heykelin alt yarısı 1980 yılında Perge'de bulunmuş, üst yarısının Boston Güzel Sanatlar Müzesi'nde olduğu 1990'da tespit edilmişti. Uzun süren çalışmalar sonucunda heykelin üst kısmı 2011'de Türkiye'ye getirildi ve iki parça birleştirilerek Antalya Müzesi'nde sergilenmeye başlandı.

Elmalı Sikkeleri ve Diğer Eserler

Müzenin en değerli koleksiyonlarından biri de Elmalı Sikkeleri'dir. 1984 yılında Elmalı ilçesinde yapılan kaçak kazılarda ele geçirilen ve yurt dışına kaçırılan bu sikkeler, 15 yıl süren hukuk mücadelesinin ardından 1999'da Türkiye'ye geri getirildi. On yıl boyunca Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde korunan sikkeler, 2009'da Antalya Müzesi'ne getirilerek ziyarete açıldı.

Müze koleksiyonunda arkeolojik eserlerin yanı sıra Selçuklu ve Osmanlı dönemi çinileri ile etnografik eşyalar da yer alıyordu. Çocuk Salonu bölümünde kaybolmaya yüz tutmuş zanaatlere ilişkin maketler sergileniyordu; bu bölüm 2010'da genişletilerek Karain Mağarası'ndan itibaren önemli arkeolojik alanların maketleri eklendi.

Müze Bugün

Antalya Müzesi'nin 1972'den beri hizmet veren binası, deprem performans analizi raporu gerekçe gösterilerek ziyarete kapatıldı ve yıkıldı. Eserler müze bahçesindeki konteynerlere aktarıldı. Aynı alanda inşa edilecek yeni müze binasının tamamlanması hedefleniyor. Yeni bina tamamlanana kadar müze koleksiyonunun büyük bölümü geçici mekanlarda korunuyor.

Antalya Müzesi, Akdeniz'in antik uygarlıklarına ışık tutan eşsiz bir koleksiyona sahip. Perge'nin görkemli heykelleri, Elmalı Sikkeleri'nin ihtişamı ve daha yüz binlerce eser, bu toprakların zengin tarihini gözler önüne seriyor. Müze, yeni binasıyla birlikte bu mirası gelecek nesillere taşımaya devam edecek.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: User:E-92 in Turkish Wikipedia, Wikimedia Commons, Public domain