Alanya: Tarihi Kalesi ve Turizmiyle Akdeniz'in İncisi

Antalya'nın doğusunda, Akdeniz kıyısında yer alan Alanya, hem tarihi dokusu hem de turistik cazibesiyle bölgenin en dikkat çekici ilçelerinden biridir. İl merkezine 154 kilometre uzaklıktaki ilçe, kuzeyde Toros Dağları'nın eteklerine, güneyde ise Akdeniz'in mavi sularına yaslanır. Yaklaşık 1.577 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip Alanya, deniz seviyesinden ortalama 18 metre yükseklikte kurulmuştur. 2022 verilerine göre 364.180 kişilik nüfusuyla kalabalık bir yerleşim olan ilçe, Türkiye'nin güney sahillerindeki stratejik konumu sayesinde tarih boyunca Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi büyük imparatorluklar için önemli bir kale görevi üstlenmiştir.

Tarihin Derinliklerinden Günümüze

Alanya'nın hikayesi oldukça eskilere uzanır. Kadıini Mağarası'nda yapılan araştırmalar, ilk yerleşimin günümüzden yaklaşık 20 bin yıl öncesine, Üst Paleolitik Dönem'e kadar gittiğini gösterir. Antik çağda Pamfilya ile Kilikya arasında kalan bölge, tarihte bilinen ilk adı olan Coracesium ile anılıyordu. MÖ 4. yüzyılda Persler'in istilasına uğrayan kent, daha sonra Akdeniz'deki korsanların barınağı haline geldi. MÖ 139'da Seleukos İmparatorluğu'nun saldırısına uğrasa da korsanlar buradan tamamen çıkarılamadı. Nihayet MÖ 65 yılında Romalı general Gnaeus Pompeius Magnus, şehri Roma topraklarına kattı. Roma'nın çöküşüyle Bizans egemenliğine giren kent, bu dönemde güzel dağ anlamına gelen Kalonoros adını aldı.

Selçuklu'nun İzleri: Kale ve Simgeler

Alanya'nın bugünkü siluetini belirleyen en önemli yapılar, Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad döneminde inşa edilmiştir. Sultan, 1221 yılında kenti ele geçirerek yeniden inşa ettirmiş ve kışlık başkent yapmıştır. Bu dönemde şehir en parlak günlerini yaşamış; bugün hala ayakta duran kale, tersane ve Kızıl Kule gibi yapıların çoğu o yıllardan kalmadır. Denizden yaklaşık 250 metre yükseklikteki bir yarımada üzerine kurulu Alanya Kalesi, 6,5 kilometrelik surlarıyla dikkat çeker. Kalenin tarihi Helenistik Dönem'e kadar inse de günümüzdeki dokusu 13. yüzyıl Selçuklu eseridir. Surlar boyunca 83 kule ve 140 burç yer alır; Orta Çağ'da kentin su ihtiyacını karşılamak için yapılan 1200 kadar sarnıcın bir kısmı hala kullanılmaktadır. Surlar, Ehmedek, İçkale, Adam Atacağı, Cilvarda Burnu, Arap Evliyası ve Esat Burcu'nu takip ederek Tophane ve Tersane'yi geçip Kızıl Kule'de son bulur.

Yarımadanın zirvesinde yer alan İçkale, günümüzde müze olarak düzenlenmiştir. Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubad'ın sarayını inşa ettirdiği bu bölge, kalenin en önemli noktasıdır. Kalenin içinde hala yerleşim bulunmakta olup, motorlu taşıtlarla ulaşım mümkündür. Yürüyerek yaklaşık 1 saatte İçkale'ye varılabilir; ayrıca teleferik hattı da ziyaretçilere kolaylık sağlar.

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Uzanan Yol

Anadolu Selçukluları'nın 1300 yılında dağılmasının ardından Alanya, Karamanoğlu Beyliği'nin egemenliğine girdi. Konya merkezli bu beylik, 1427'de şehri 5 bin altın karşılığında Mısır Memluk Sultanlığı'na sattı. Osmanlı'nın Anadolu'da birliği sağlamasıyla birlikte Alâiye, 1471'de Fatih Sultan Mehmet'in komutanlarından Gedik Ahmet Paşa tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Osmanlı döneminde önce Kıbrıs Eyaleti'ne bağlanan kent (1571), ardından Konya Vilayeti'nin sancağı (1864), sonra Antalya sancağı (1868) ve nihayet 1871'de Antalya'nın ilçesi haline getirildi.

Cumhuriyet döneminde ise şehrin adı değişti. 1931'de Mustafa Kemal Atatürk, programında olmamasına rağmen Alaiye'yi ziyaret etti. Bu jeste karşılık dönemin belediye başkanı Hüseyin Hacıkadiroğlu, Atatürk'ün seyahat ettiği gemiye bir telgraf çekti. Ancak telgrafların Çanakkale üzerinden iletilmesi nedeniyle, Atatürk'ün eline ulaşan metinde Alaiye'nin adı yanlışlıkla Alanya olarak yazılmıştı. Bunu fark eden Atatürk, Sultan Alaaddin'in şehrinin adının Alanya olarak değiştirilmesi talimatını verdi ve böylece kent bugünkü adını aldı.

Turizm ve Ekonomi

Alanya'da turizm, özellikle 1958'den sonra hızla gelişerek ilçenin en etkin iş kolu haline geldi. Bu gelişme beraberinde nüfus artışını da getirdi. Bölge, Türkiye genelinde turizm gelirlerinde yüzde dokuzluk bir paya sahipken, yabancıların Türkiye'de mülk alımında yüzde otuzluk bir oranla öne çıkar. Akdeniz ikliminin hakim olduğu Alanya'da kışlar ılık, yazlar sıcak geçer; bu elverişli iklim, birçok sportif faaliyet ve kültürel etkinliğin yapılmasına olanak tanır. İlçeye 45 kilometre mesafedeki Alanya Gazipaşa Havalimanı, 2012'den bu yana hizmet vererek hem yerli hem yabancı ziyaretçilerin ulaşımını kolaylaştırır.

Alanya'da Yaşam ve Yönetim

Alanya, 1872'de belediye olarak kurulmuş, 1901'de ilk belediye başkanını seçmiştir. Günümüzde Alanya Belediyesi, otuz yedi üyeli belediye meclisi ve bir başkan tarafından yönetilmektedir. 2014'te değişen büyükşehir yasasıyla birlikte ilçedeki 17 belde belediyesi mahalleye dönüştürülmüş ve Alanya'nın mahalle sayısı 102'ye ulaşmıştır. Ayrıca Alanya Kent Konseyi, dört meclis ve 24 çalışma grubuyla yerel yönetim ile toplum arasında köprü görevi üstlenerek şehrin gelişimine katkı sağlamaktadır.

Alanya, tarihi kalıntıları, doğal güzellikleri ve modern turizm olanaklarıyla Akdeniz'in parlayan yıldızlarından biri olmaya devam ediyor. Kalesinden tersanesine, mağaralarından plajlarına kadar her köşesi keşfedilmeyi bekleyen bu ilçe, hem geçmişin izlerini hem de bugünün canlılığını bir arada sunuyor.

Kaynak: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: Luke_33, Wikimedia Commons, CC BY 2.5 pl